konfigurator podłóg

Artykuły

A | A | A Drukuj

Drewno jakiego nie znacie Dąb (Quercus)

Artykuł dodany: 28 Grudzień 2010

Drewno jakiego nie znacie Dąb (Quercus)

Dwa najbardziej znane w Polsce gatunki dębu to: Quercus robur L. - dąb szypułkowy oraz Quercus petraea Liebl. - dąb bezszypułkowy.

 

Dąb szypułkowy występuje w całej Europie (z wyjątkiem północnej Skandynawii) oraz południowo-wschodniej Azji, natomiast siedliska dębu bezszypułkowego na terenie Polski są ograniczone - głównie obejmuje on swym zasięgiem Europę Zachodnią od północnej Norwegii i Szwecji do północnej części Półwyspu Pirenejskiego. Dąb ma duże wymagania glebowe: potrzebuje żyznych i wilgotnych gleb. Na słabszych glebach nie dorasta do dużych rozmiarów i jest powykrzywiany. Do prawidłowego rozrostu dąb wymaga stałego, dobrego oświetlenia. Drzewa rosnące w gęstych drzewostanach mają pień walcowaty z wysoko osadzonymi i niezbyt rozbudowanymi koronami.

 

Dęby tworzą dąbrowy (Quercetum), występują także w lasach mieszanych na nizinach i w dolinach górskich. W Polsce największe skupiska dębów występują w Puszczy Białowieskiej, Puszczy Boreckiej, dolinie Odry na Nizinie Śląskiej oraz w okolicach Krotoszyna w Wielkopolsce. Biel drewna dębowego jest średnio twardy, o barwie biało-żółtawej. Twardziel, o brunatnej barwie, jest ciężka, odporna na ścieranie i twarda.

 

Rysunek drewna: słoisty, prążkowany, z wyraźnymi „lusterkami”. Drewno połyskliwe i dekoracyjne. Obróbka mechaniczna: ogólnie dobra, zależna od szerokości przyrostów rocznych. Drewno jest podatne do obróbki płaskiego i obwodowego skrawania, daje się bejcować. Suszenie jest przeciętnie dobre, jednak drewno wykazuje skłonność do pękania i paczenia, dlatego zaleca się wolne suszenie.

 

Pod względem wytrzymałości i trwałości, dąb przewyższa inne gatunki drewna europejskiego. Najczęstsze wady drewna to krzywizny, skręt włókien, nieregularny układ słojów rocznych, pęknięcia mrozowe, przebarwienia oraz chodniki owadzie i zgnilizny. Drewno dębowe zatopione w mokrym gruncie lub wodzie(bagna, torfowiska, rzeki), po kilkuset latach przybiera czarną matową barwę. Dzieje się to na skutek reakcji garbników z solami żelaza rozpuszczonymi w wodzie. Dąb osiąga czarną barwę, nie tracąc na wytrzymałości, przez co zyskuje na wartości. Drewno nazywane jest czarnym dębem, lub polskim hebanem i jest wykorzystywane przy produkcji i renowacji stylowych mebli oraz w intarsjach i inkrustacjach.

 

Dąb szypułkowy (Quercus robur L.) - nazwa wywodzi się z tego, że owoce (żołędzie) rosną na długich szypułkach, dochodzących do 8 cm długości.Jest to gatunek długowieczny, żyjący ponad 700 lat. Ze względu na duże rozmiary oraz wyjątkową żywotność i majestatyczność odgrywał ważną rolę w symbolice, w kultach i wierzeniach religijnych. Drzewa osiągają wysokość do 50 m i średnicę 1,5-3,0 m. Charakteryzuje się szeroką koroną, niskim pniem i grubymi konarami.

 

Pień drzewa jest prosty, dobrze wyrośnięty a kora gruba, głęboko spękana, o barwie ciemnoszarej. Warstwa kory ma grubość kilku centymetrów, na starych drzewach może dochodzić nawet do 15 cm. Kwiaty dębu są jednopienne, wiatropylne, z niepozornym okwiatem i pojawiają się jednocześnie z rozwojem liści. Liście są sztywne, skórzaste, nagie i osadzone na krótkim ogonku liściowym, ciemnozielone z lekko szarozielonym odcieniem - jesienią zabarwiają się na brązowo. Owoce dębu (żołędzie) są wydłużone, młode - z podłużnymi zielonkawymi prążkami, zebrane po 2-3 na szypułkach. Najstarsze polskie okazy dębu szypułkowego to: Dąb Bażyńskiego w Kadynach (k. Elbląga) - wiek ponad 660 lat, Bartek (k. Zagnańska) - wiek ponad 630 lat.

 

Dąb bezszypułkowy (Quercus petraea Liebl.) - nazwa pochodzi od tego że żołędzie pozbawione są długich szypułek i siedzą prawie bezpośrednio na gałązkach. Drzewa dorastają do wysokości 30 m i wytwarzają długi, cylindryczny pień sięgający do wierzchołka, nie tak rozgałęziony, jak u dębu szypułkowego. Kora drzewa jest cienka, jasnoszara, z wiekiem łuskowata, płytko spękana. Liście ciemnozielone osadzone na charakterystycznym długim ogonku. Żołędzie są mniejsze pozbawione są podłużnych prążków. Dąb bezszypułkowy jest bardziej ciepłolubny i mniej odporny na niskie temperatury niż dąb szypułkowy, stąd nie występuje w Polsce północno-wschodniej.

 

Właściwości dębu

 

Cechy, właściwości fizyczne oraz skład chemiczny dębu szypułkowego i dębu bezszypułkowego są bardzo podobne.

 

• Skład chemiczny:

 

- celuloza: 44,9%- 46,3%,

 

- hemicelulozy: 17,5%-25,5%,

 

- lignina: 23,5%-28,1%,

 

- garbniki: 4%-17%,

 

- substancje mineralne: 0,3%-0,7%.

 

• Właściwości fizyczne:

 

- gęstość w stanie suchym - 390-930 kg/m3,

 

- gęstość przy wilgotności 12-15%: 630-700 kg/m3

 

drewno świeżo ścięte: ok. 1080 kg/m3,

 

- skurcz: wzdłuż włókien: 0,4%,

 

w kierunku promieniowym: 3,5%-4,7%,

 

w kierunku stycznym: 7,7%-12,0%,

 

objętościowy: 12,2%-15,0%.

 

• Właściwości mechaniczne:

 

- wytrzymałość na zginanie statyczne:

 

Quercus robur: 74 - 105 MPa,

 

Quercus petraea: 78 - 117 MPa,

 

- wytrzymałość na ściskanie:

 

Quercus robur: 54 - 67 MPa,

 

Quercus petraea: 48 - 70 MPa,

 

- twardość Brinella na płaszczyźnie podłużnej: około 66 MPa,

 

- twardość Brinella na płaszczyźnie poprzecznej: około 34 MPa.

 

• Cechy makroskopowe drewna:

 

- w drewnie wczesnym widoczne duże naczynia, w drewnie późnym - małe naczynia zebrane zgrupowania. Wyraźnie widoczne słoje roczne.

 

Zastosowanie

 

• Drewno dębowe:- jest cenione w stolarstwie, bednarstwie, okleiniarstwie, snycerstwie, szkutnictwie, jako materiał konstrukcyjny, do produkcji parkietów, listew, płyt pilśniowych i wiórowych.

 

• Kora dębu:- odwar stosuje się do płukanek, okładów i obmywań przy stanach zapalnych skóry, błon śluzowych, odmrożeniach i lekkich oparzeniach. Posiada właściwości ściągające, przeciwzapalne, bakteriobójcze oraz przeciwbiegunkowe. Stosowany również przy nieżytach żołądka i jelit.- cenny surowiec garbarski

 

• Liście i owoce (żołędzie):- narośla na liściach wywołane przez kilka gatunków błonkówek z rodziny galasówkowatych (np. galasówka dębianka (Cynips quercus-folii) mają wysoką zawartość taniny, dawniej wykorzystywane do produkcji atramentu oraz w medycynie ludowej.

 

- żołędzie: ważny składnik pokarmowy wielu zwierząt leśnych - ssaków (dzik, żołędnica, koszatka) i ptaków (sójka, głuszec, grubodziób); po wysuszeniu, zmieleniu i odpowiednim przygotowaniu używane jako surogat (namiastka) kawy; prażone żołędzie były także wykorzystywane do wyrobu wódki, a w okresach nieurodzaju mielone i dodawane do mąki.

 

• Roślina ozdobna: - drzewa często sadzono jako pamiątkowe; stosowane na żywopłoty i formowane w szpalery.

 

Ciekawostki

 

• Około 11000 lat temu na południowych krańcach Polski pojawiły się pierwsze lasy sosnowo-brzozowe, a 2000 lat później pojawiły się pierwsze dęby. Wiek najstarszego dębu (datowany metodą radiowęglową) znalezionego w Polsce, określany jest na ok. 9200 lat.

 

• Dęby szypułkowe stanowią najliczniej reprezentowany gatunek drzew na liście pomników przyrody.

 

Najstarszym drzewem liściastym w Europie jest rosnący w Niemczech dąb szypułkowy. Liczy on ok. 1440 lat. Dąb szypułkowy Bolesław jest najstarszym polskim drzewem liściastym - liczy on około 800 lat. Dąb szypułkowy Napoleon to z kolei najgrubsze drzewo w Polsce - jego obwód pnia wynosi ponad 11 m (średnica 3,5 m). Dąb szypułkowy Bartek jest najbardziej znanym polskim drzewem. Jego wiek jest oceniany na około 670 lat. Największym objętościowo polskim dębem szypułkowym jest Dąb Chrobry - objętość około 90 m. Z jego żołędzi pochodzą tzw. dęby papieskie.

 

• W Europie co najmniej dwa rekordy wysokości należą do dębu bezszypułkowego i wynoszą one: 47 m (Francja) i 44 m (Niemcy).

 

• Drewno dębowe doskonale nadaje się do datowania drewna zabytkowego (np. mebli, belek konstrukcyjnych).

 

• Dąb jest jednym z symboli narodowych w wielu krajach, np. w Polsce, w Anglii, Walii, Francji, Niemczech, USA, Estonii, na Litwie.

 

• Dąb jest motywem często wykorzystywanym w herbach, a także w symbolice wojskowej, szczególnie germańskiej, do której chętnie nawiązywały armie niemieckie.

 

• W krajach słowiańskich dąb poświęcony był najwyższemu bogu Perunowi.

 

Inne gatunki dębu

 

Dąb czerwony (Quercus rubra L.)

 

- licznie występuje w zachodniej Polsce. Dąb czerwony został sprowadzony w XVII wieku do Europy z Ameryki Północnej. Początkowo był on uprawianym drzewem ozdobnym, jednak ze względu na swój ekspansywny charakter szybko zaczął się rozprzestrzeniać w lasach i wypierać rodzime dęby. Drzewo osiąga wysokość 20-25 m i średnicę do ok. 90 cm. Pień jest prosto wyrośnięty, kora cienka i gładka, liście bardzo dekoracyjne, jesienią przebarwiają się na efektowny, jaskrawoczerwony lub purpurowy kolor. Żołędzie tego gatunku są pękate, krótkoszypułkowe, z płytkimi miseczkami.Gatunek łatwy w uprawie, ponieważ posiada znacznie mniejsze wymagania glebowe niż inne dęby, a przy tym jest bardziej odporny na niekorzystne czynniki klimatyczne (mróz, susza, zacienienie, zanieczyszczenia powietrza). Dodatkową zaletą dębu czerwonego jest stosunkowo duże tempo wzrostu - jest to jeden z najszybciej rosnących dębów. Biel i twardziel drewna nie są ostro odgraniczone - biel jest wąski, nieco jaśniejszy od twardzieli, która charakteryzuje się różowo-czerwonawą barwą.

 

Obróbka mechaniczna - dobra; drewno podatne na obróbkę skrawaniem i łuszczeniem; trudne do strugania z uwagi na grubowłóknistą budowę; przed łączeniem na gwoździe i wkręty należy cienkie sortymenty drewna wstępnie nawiercać.

 

Suszenie - średnio dobre; suszyć należy powoli, gdyż drewno wykazuje znaczne skłonności do paczenia i pękania.

 

Sklejanie - dobre.

 

Wykańczanie powierzchni - przeciętnie dobre.

 

Trwałość - niewielka; nieodporne na warunki atmosferyczne.

 

Zastosowanie - na okleiny, meble, schody, parkiety, płyty wiórowe i pilśniowe, drewno konstrukcyjne we wnętrzach, nadaje się do snycerki.

 

• Właściwości fizyczne:

 

- gęstość w stanie zupełnie suchym: 480 - 870 kg/m3

 

- gęstość przy wilg. 12-15%: 550 - 980 kg/m3

 

- gęstość po ścięciu: ok. 1000 kg/m3

 

Skurcz:

 

- w kier. podłużnym: 0,7%

 

- w kier. promieniowym: ok. 4,0%

 

- w kier. stycznym: ok. 8,2%

 

- objętościowy: 12,9% - 13,3%

 

• Właściwości mechaniczne:

 

- wytrzymałość na zginanie statyczne: 80-130 MPa

 

- wytrzymałość na ściskanie: 39-61 MPa

 

- twardość Brinella na płaszczyźnie podłużnej: 63-66 MPa,

 

- twardość Brinella na płaszczyźnie poprzecznej: 29-36 MPa.

 

Dąb omszony (Quercus pubescens)

 

- występuje tylko na jednym stanowisku w Polsce, w rezerwacie nad Odrą. Jest to nieduże drzewo lub krzew z omszonymi pędami i liśćmi. Jest ciepłolubny i światłolubny. Doskonale znosi suchą i ubogą glebę. W uprawie właściwie niespotykany.

 

Dąb burgundzki, dąb frędzelkowaty (Quercus cerris)

 

- pochodzi z Europy Południowej. Wolno rosnące drzewo, dorasta do wysokości 20 m. Pędy i liście są filcowato owłosione, a żołędzie do połowy ukryte w miseczce ozdobionej długimi frędzelkami. Gatunek wrażliwy na mrozy, w związku z tym sadzony tylko w Polsce zachodniej.

 

Dąb błotny (Quercus palustris)

 

- pochodzi z USA. Drzewo dorasta do wysokości 25 m. Liście błyszczące, jesienią przebarwiające się na szkarłatny kolor. Żołędzie drobne, osadzone na krótkich szypułkach. Gatunek spotykany w parkach Polski zachodniej, wrażliwy na mrozy.

 

Źródło: Profesjonalny Parkiet 3-4/2010

Dodaj do:

Facebook Twitter Digg Wykop Nasza klasa

Powiązane artykuły

Parkiet dębowy Parkiet dębowy

Artykuł dodany: 2010-06-18

Parkiet dębowy jest jednym z proponowanych rozwiązań, jakie można zastosować na pokrycie podłogi w mieszkaniu. Dąb jest drewnem, który cieszy się...
Właściwa podłoga na właściwym miejscu Właściwa podłoga na...

Artykuł dodany: 2011-10-28

Podczas wyboru wymarzonej podłogi drewnianej w pierwszej kolejności pod uwagę bierzemy zwykle kolorystykę, gatunek drewna czy niestandardowe wykończenie...

Komentarze

0
dodaj własny komentarz
Tylko zalogowani użytkownicy mogą pisać komentarze.
Sklep » rss
Podłogi - portal e-floors.pl Podłogi - portal e-floors.pl mapa strony Podłogi - portal e-floors.pl kontakt
Witamy, jestes u nas pierwszy raz? Zarejestruj się, Masz konto? Zaloguj się
Token